Ký hiệu van bi giúp kỹ sư và thợ lắp đặt dễ dàng nhận biết loại van, vị trí lắp đặt, hướng dòng chảy, kiểu kết nối và phương thức điều khiển để giảm thiểu sai sót trong quá trình lắp đặt và vận hành. Bài viết dưới đây, Van Hơi Nóng sẽ giúp bạn tổng hợp các loại ký hiệu van bi phổ biến cũng như hướng dẫn cách đọc và sử dụng trong các bản vẽ kỹ thuật.
Ký hiệu van bi trong bản vẽ là gì?
Ký hiệu van bi (Ball Valve Symbol) là biểu tượng chuẩn hóa trên bản vẽ kỹ thuật P&ID, piping schematic hoặc layout đường ống. Thông qua ký hiệu này, kỹ sư có thể nhanh chóng nhận biết loại van bi, vị trí lắp đặt, hướng dòng chảy, kiểu kết nối (ren, bích) và phương thức vận hành (thủ công hoặc tự động).
Ngoài việc giúp nhận dạng nhanh, kí hiệu van bi còn là công cụ quan trọng để kiểm soát và tối ưu hóa hệ thống. Nhờ ký hiệu, các kỹ sư có thể lập kế hoạch bảo trì, dự đoán sự cố, tính toán lưu lượng và áp suất, đồng thời đảm bảo an toàn cho toàn bộ hệ thống. Vì vậy, việc nắm rõ ký hiệu ball valve trên bản vẽ là điều hết sức quan trọng giúp tiết kiệm thời gian lắp đặt và chi phí vận hành hệ thống.
Các loại ký hiệu van bi thường gặp
Ký hiệu van bi 2 ngã
Van bi 2 ngã, hay còn gọi là van bi hai chiều, được ký hiệu bằng hai hình tam giác đối đỉnh nằm ngang, ở giữa là một hình tròn tượng trưng cho thân van bi. Hướng dòng chảy của chất lỏng được chỉ định bằng mũi tên ở cuối đường thẳng nối hai đầu, giúp người đọc nhanh chóng xác định chiều đi của dòng chảy.
Ký hiệu van bi 3 ngã, 4 ngã
Đối với các van đa cổng như van bi 3 cửa và van bi 4 cửa, các hình tam giác bổ sung được thêm vào phần thân tròn để biểu thị các cổng phụ. Van bi đa cổng thường được phân loại theo hình dạng cổng: cổng chữ L hoặc cổng chữ T, và được thể hiện bằng các đường dẫn dòng chảy bên trong quả bóng trên ký hiệu. Mũi tên nhỏ bên cạnh ký hiệu chỉ rõ hướng dòng chảy của chất lỏng, giúp dễ dàng theo dõi quá trình vận hành trong hệ thống.
Ký hiệu van bi theo kiểu kết nối
Kiểu kết nối của van bi cũng được biểu thị bằng các ký hiệu đặc trưng tại hai đầu nối, giúp kỹ sư nhanh chóng nhận biết cách lắp đặt và tháo rời mà không nhầm lẫn. Các ký hiệu này bao gồm:
- Ký hiệu van bi nối bích: Kết nối mặt bích được thể hiện bằng hai đường thẳng vuông góc, cho biết van có thể tháo rời mà không ảnh đến đường ống.
- Ký hiệu van bi nối ren: Thể hiện bằng các vòng tròn không tô màu tại hai đầu thân van. Đây là phương pháp nối van với đường ống bằng ren xoắn.
- Ký hiệu van bi hàn cố định: Thường được thể hiện bằng các hình vuông tô đậm, thể hiện mối nối chắc chắn, không thể tháo rời, là sự lựa chọn lý tưởng cho hệ thống áp lực cao, yêu cầu độ kín tuyệt đối.
- Ký hiệu van bi hàn ổ cắm: Được thể hiện bằng hình vuông không tô màu. Đây là kiểu kết nối thích hợp cho đường ống cỡ nhỏ, thường dưới DN50 và áp suất thấp.
Ký hiệu van bi theo kiểu điều khiển đóng mở
Trong bản vẽ kỹ thuật và sơ đồ hệ thống, ký hiệu van bi không chỉ thể hiện hình dạng van mà còn biểu thị loại cơ cấu truyền động. Điều này giúp kỹ sư và kỹ thuật viên nhanh chóng nhận biết cách vận hành, tránh nhầm lẫn giữa van thủ công và van tự động. Cụ thể:
- Ký hiệu van bi vận hành thủ công: Được ký hiệu với chữ T bên trên thân van, thể hiện van bi được vận hành bằng tay gạt. Loại van này thích hợp cho các hệ thống thủ công, giúp thao tác mở hoặc đóng van trực tiếp mà không cần cơ cấu tự động.
- Ký hiệu van bi điều khiển khí nén (loại màng ngăn): Được ký hiệu bằng nửa hình tròn trên thân van, phía dưới là hai hình tam giác đối đỉnh, ở giữa có hình tròn tượng trưng cho thân van bi. Ký hiệu này biểu thị van được điều khiển bằng khí nén, phù hợp với các hệ thống tự động hóa và giúp van vận hành nhanh, chính xác mà không cần thao tác thủ công.
- Ký hiệu van bi điều khiển khí nén (loại piton): Được ký hiệu bằng hai hình tam giác đối đỉnh, nối với nhau bằng một vòng tròn ở giữa đại diện thân van. Ký hiệu bộ truyền động khí nén bên trên là hình chữ nhật chia làm 4 phần. Đây là ký hiệu tiêu chuẩn cho bộ truyền động khí nén (Pneumatic Actuator) loại Piston (hoặc Cylinder).
- Ký hiệu van bi điều khiển điện: Được ký hiệu bằng hình vuông trên thân van, bên trên có chữ M đại diện cho motor điện. Van bi điều khiển điện thích hợp cho hệ thống tự động hóa, cho phép điều khiển từ xa hoặc lập trình đóng/mở theo yêu cầu của quá trình.
- Ký hiệu van bi điều khiển bằng dầu áp lực: Được ký hiệu bằng hình vuông trên thân van, bên trong hình vuông có chữ H (viết tắt của Hydraulic). Van này vận hành bằng áp lực dầu, thường dùng cho các hệ thống công nghiệp nặng hoặc khi van cần chịu áp suất lớn và mô-men xoắn cao.
Tham khảo thêm: Các dòng van bi điều khiển khí nén chịu nhiệt dùng cho hệ thống hơi nóng
Hướng dẫn đọc và áp dụng ký hiệu trên bản vẽ
Khi quan sát bản vẽ đường ống hoặc sơ đồ hệ thống, cần hiểu đúng các ký hiệu thể hiện trên van bi để xác định chính xác loại van, kiểu kết nối cũng như phương pháp điều khiển phù hợp. Việc đọc hiểu đúng ký hiệu không chỉ giúp lựa chọn thiết bị chính xác mà còn đảm bảo quá trình lắp đặt, vận hành và bảo trì diễn ra thuận lợi.
- Trước hết, cần chú ý đến ký hiệu thể hiện kiểu điều khiển của van. Các ký hiệu này thường nằm trên thân van, chẳng hạn chữ T biểu thị van tay quay, chữ L cho van tay gạt, chữ M đại diện cho bộ điều khiển điện, chữ H cho điều khiển thủy lực, hoặc nửa hình tròn tượng trưng cho cơ cấu khí nén. Chỉ cần nhìn vào phần ký hiệu này, người thiết kế hoặc kỹ thuật viên có thể nhận biết ngay cơ cấu vận hành của van.
- Bên cạnh đó, ký hiệu thể hiện loại kết nối cũng rất quan trọng. Hai đầu van thường được ký hiệu khác nhau để phân biệt kiểu lắp đặt: đường thẳng vuông góc là kết nối mặt bích, vòng tròn không tô màu biểu thị ren, hình vuông tô đầy là hàn cố định, còn hình vuông rỗng cho biết van dùng kiểu hàn ổ cắm.
Trên đây là toàn bộ thông tin liên quan đến kí hiệu van bi và cách đọc cũng như áp dụng trên bản vẽ. Hy vọng những thông tin Van Hơi Nóng chia sẻ giúp bạn hiểu rõ hơn về các ký hiệu van bi được thể hiện trên vẽ.
Nếu quý khách cần tư vấn thêm về sản phẩm hoặc hỗ trợ kỹ thuật, hãy liên hệ ngay với Van Hơi Nóng. Chúng tôi hiện đang nhập khẩu chính hãng và phân phối đa dạng các dòng van bi 2 ngã, 3 ngã, nối ren, nối bích, vận hành tay gạt hoặc bộ truyền động điện, khí nén, chất liệu gang, thép, inox đến từ các thương hiệu nổi tiếng như Wonil Hàn Quốc, Ravis Đài Loan, Kosaplus Hàn Quốc,… Liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline 0978021499 để được tư vấn và nhận báo giá, catalogue van bi cũng như chính sách bảo hành sản phẩm.
Ngày cập nhật: 15:46 - 23/01/2026
